|
-
KATI ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLAMASI
 Atık yönetimi hiyerarşisinde son aşama, atıkların insan ve çevre sağlığına zarar vermeyecek uygun metotlar ile bertarafıdır. Geri kazanılamayan ve geri dönüştürülemeyen atıkların depolanması suretiyle bertarafı günümüzde halen yaygın olarak kullanılmaktadır.
Atıkların kontrolsüz-vahşi depolanması alıcı ortamlar olan hava, su ve toprağa giderilmesi güç, bazen kalıcı zararlar vermektedir. Çöp sızıntı sularının yer altı sularına karışarak kıt olan su kaynaklarımızı etkisi yüzyıllar sürecek şekilde kullanılamaz hale getirmemesi, çöp gazının doğrudan atmosfere karışarak küresel ısınmaya sebebiyet vermemesi, toprak katmanında oluşan kirliliğin flora ve faunayı etkilememesi için “Düzenli Depolama” yapılması zorunluluktur.
Değişik atık yönetim sistemlerinin avantaj ve dezavantajları
| Kriter |
Düzenli depolama |
Geri dönüşüm |
Kompostlaştırma |
Yakma |
Çevresel yararlar |
Geri dönüşebilir veya kompostlaştırılabilir malzemelerin gömülmediği takdirde faydalıdır. |
Metal, kâğıt, cam ve bazı plastikler için faydalıdır; ancak bazı plastiklerin geri dönüşümü için gerekli enerji ve su sarfiyatı fazla yüksektir. |
Biyolojik atıktan humus toprağı/ gübre üretilebilir, ancak enerji ihtiyacı yüksektir. |
Kompostlaştırılması ve geri dönüşümü mümkün olmayan malzemeler için uygundur. |
Malzeme kısıtlamaları |
Tüm malzemeler teknik olarak gömülebilir (bazı atıklar için özel önlemler gereklidir) |
Tüm metaller, cam, HDPE, LDPE, PP, PVC, PET, kemik, ahşap ve ayrı olarak toplanan kâğıtlar için ekonomik açıdan uygundur. |
Biyolojik atık, karışık evsel atık, kâğıt, bahçe ve park atıkları için uygundur. |
Tüm malzemeler yakılabilir. Ancak, ilâve yakıt kullanmamak için, su muhtevası belli bir değerin altında, kalorifik değer ise belli bir sınırın üstünde olmalıdır. |
Türkiye'deki uygulamalar |
Büyükşehir Belediyelerinde ve bazı il merkezlerinde yönetmelik doğrultusunda düzenli depolama uygulamasına geçilmektedir. |
Genellikle ilkel koşullarda hurdacılar tarafından gerçekleştirilmektedir. İzmir Belediyesi ve bazı özel şirketlerde modern teknoloji ile çalışan tesisler bulunmaktadır. İstanbul Belediyesi'nde inşa edilmektedir. |
İzmir'de modern teknoloji ile çalışan bir tesis işletilmektedir (500 t/gün), İstanbul'da inşa edilmektedir. |
Evsel atık yakma tesisi bulunmamaktadır. İzmit'te tehlikeli atık yakma tesisi bulunmakta ise de hala çalıştırılmamaktadır. |
Enerji ihtiyacı |
Yok (hattâ depolama gazının değerlendirilmesiyle cüz'î bir enerji kazancı bile söz konusu olabilir. |
Düşük
Yaklaşık 10 kW/t |
Yüksek (kompost yığınlarının havalandırılması ve nemlendirilmesi için)
Yaklaşık 50 kW/t |
Enerji tüketimi: 30 – 100 kWh/ t atık
Enerji üretimi: 500 – 600 kWh/t atık |
Atıksu üretimi |
Çok kirli sızıntı suyu
5 - 8 m3/(ha*gün) |
Yok |
Çok kirli sızıntı suyu; diğer atıksular kısmen geri dönüştürülebilir.
< 0.1 m3/t |
Evsel atıksu hariç, atıksuların tamamen geri dönüşümü teknoloji açısından mümkündür.
Su sarfiyatı: 2 - 4 m3/ t atık |
- TEHLİKELİ ATIKLARI YAKMA TESİSLERİ
Tehlikeli atıklar; Bulaşıcı hastalıklara neden olabilen patlayıcı, parlayıcı, korozif, toksik vb. özelliklere sahip olan atıklardır.
Tehlikeli atık yakma tesisi; doğaya zarar vermeden tehlikeli atıkların uygun yöntemlerle bertarafı ve bertaraf anında elde edilen enerjinin değerlendirilmesinden ibarettir.
Tehlikeli atık yakma tesisinde yakılamayacak atık türleri:
- Zirai faaliyetler ve ormanlardan gelen bitkisel atıklar.
- Üretilen ısının geri kazanıldığı durumlarda, gıda endüstrisinden kaynaklanan atıklar.
- Üretim yerinde yakılan ve üretilen ısının geri kazanıldığı durumlarda, kağıt hamuru üretimi ve kağıt üretiminden kaynaklanan lifli bitkisel nitelikli atıklar.
- Halojenli organik bileşenler veya ahşap koruyucu veya kaplama ile arıtım sonucu oluşan ağır metalleri içeren ahşap atıkları dışındaki, inşaat ve yıkımlardan gelen ahşap atıkları.
- Mantar atıkları.
- Radyoaktif atıklar.
- Denetim altında tutulan hayvan cesetleri.
- Off-shore tesislerde petrol ve gaz çıkarılması ve araştırma yapılması sonucu oluşan atıkların karada yakılması.
- Arıtma tesisi çamurları
Yakma tesisinin süreçlerini özetlersek;
- Ulusal atık formu kontrolünde tehlikleli atık kabulü
- Tehlikeli Atık ön şartlandırma ve ayırma
- Katalizör yakıt ve hava ilâvesi ile kurutma ve fırında yakma, enerji üretimi
- Son ürün cürufların uzaklaştırılması, gerektiğinde cüruf yıkama
- Cüruf şartlandırma: Metal (Fe) giderme, elek ile sınıflandırma, kaba fraksiyonun parçalanması
- Yakma fırınının üst kısmında kullanılmış (ikincil) hava ilâvesi ile baca gazlarının ve tozların yakılması
- Gaz soğutma
- Baca gazının arıtılması
- İleri gaz temizleme
- Temizlenmiş baca gazının alıcı ortama (havaya) deşarj edilmesi
- Atık su arıtma (Kimyasal-Aktif çamur veya MBR-OZON)
- Enerji değerlendirme (elektrik üretimi, buhar kullanımı)
|
